Ρήγμα Ανατολίας

Η Κωνσταντινούπολη συγκεντρώνει μεγάλες ανησυχίες για του ερευνητές που ασχολούνται με στη σεισμική δραστηρίότητα. Η πόλη αυτή των 15 εκατομμυρίων κατοίκων βρίσκεται πολύ κοντά στο βόρειο ρήγμα της Ανατολίας, που περνά έξω από τις πύλες της πόλης, κάτω από τη θάλασσα του Μαρμαρά. Εκεί συσσωρεύονται σταθερά ποσότητες ενέργειας προκαλούμενης από την κίνηση των τεκτονικών πλακών, μέχρις ότου εκτονωθούν από μία μεγάλη δόνηση. Βάσει αυτών οι επιστήμονες προβλέπουν στην περιοχή σεισμό μεγέθους τουλάχιστον 7 στα επόμενα χρόνια.

Η έκταση μιας τέτοιας σεισμικής απειλής εξαρτάται από την ένταση εμπλοκής των πλακών και από το ακριβές σημείο προέλευσης του σεισμού. Μια ομάδα με επικεφαλής το Marco Bohnhoff από το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας Γεωεπιστημών του GFZ, παρουσιάζει μια μελέτη που δείχνει ότι ο επόμενος μεγάλος σεισμός πιθανότερο να προέρχεται από τη Θάλασσας του Μαρμαρά, ανατολικά της Κωνστανινούπολης. "Αυτό είναι τόσο καλά νέα, όαο και κακά νέα για την πόλη με πάνω από 15 εκατομμύρια κατοίκους". Τα καλά νέα: "Η διάδοση της ρήξης θα λάβει χώρα προς τα ανατολικά, δηλαδή μακριά από την πόλη", εξηγεί ο ερευνητής. "Τα κακά νέα είναι ότι θα υπάρξει πολύ σύντομη διάστημα για έγκαιρη προειδοποίηση, μερικά δευτερόλεπτα." Οι χρόνοι έγκαιρης προειδοποίησης είναι εξαιρετικά σημαντικοί για την αλλαγή των σηματοδοτών στο κόκκινο, για το κλείσιμο σηράγγων και γεφυρών ή για τον τερματισμό της υποδομών ζωτικής σημασίας. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Journal International.

Οι εκτιμήσεις που παρουσίασε ο Marco Bohnhoff και η ομάδα του βασίζονται στην ανάλυση πολλών μικρών σεισμών κατά μήκος του ρήγματος του Μαρμαρά. Τα αποτελέσματα έχουν δείξει ότι ο βαθμός σύγκλισης στο δυτικό τμήμα της ρηγματογενούς ζώνης είναι χαμηλότερος και ότι οι δύο τεκτονικές πλάκες συγκλίνουν πολύ αργά. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας εμφανίζονται μικρές δονήσεις της ίδιας υπογραφής, οι αποκαλούμενες "επαναλήπτες", σε διακριτούς χρόνους επανάληψης. Πιο ανατολικά, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, ωστόσο, δεν έχουν παρατηρηθεί επαναλήπτες δονήσεις, ενώ οι τεκτονικές πλάκες φαίνεται να είναι εντελώς κλειδωμένες. Αυτό οδηγεί σε συσσώρευση τεκτονικής ενέργειας και αυξάνει την πιθανότητα μεγάλου σεισμού στην περιοχή.

Και τι θα συμβεί αν συμβεί στην πραγματικότητα ο φοβερός ισχυρός σεισμός κάτω από τη δυτική θάλασσα του Μαρμαρά; "Σε μια τέτοια περίπτωση θα υπήρχαν επίσης καλά νέα και κακά νέα", λέει ο Bohnhoff. Το καλό θα ήταν μια κάπως μεγαλύτερη περίοδος έγκαιρης προειδοποίησης - κακό θα ήταν το γεγονός ότι η διάδοση της ρήξης θα πραγματοποιούταν στην κατεύθυνση προς την Κωνσταντινούπολης οδηγώντας σε πιο σοβαρή δόνηση το έδαφος από ό,τι εάν προερχόταν από ανατολικά. Ωστόσο, τα τρέχοντα δεδομένα που έχουν ληφθεί υποδηλώνουν το αντίθετο: ένας σεισμός με επίκεντρο στις πύλες της πόλης, που θα επέτρεπε στους ανθρώπους μόνο πολύ λίγο χρόνο να βρουν προστασία, αλλά που θα προκαλούσε λιγότερο ισχυρές εδαφικές κινήσεις.

Πρωτότυπη μελέτη: Bohnhoff, M., Wollin, C., Domigall, D., Küperkoch, L., Martínez-Garzón, P., Kwiatek, G., Dresen, G., Malin, P.E., 2017. Repeating Marmara Sea Earthquakes: Indication for fault creep. Geophysical Journal International 169, DOI: 10.1093/gji/ggx169

Πηγή: GFZ